شبکه خبر

نوروزی - كارشناس بین الملل
در حالی كه حسنی مبارك رئیس جمهور 83 ساله مصر دوران نقاهت پس از عمل جراحی را در منطقه گردشگری شرم الشیخ در در سواحل دریای سرخ سپری می كند، خبرها از در راه بودن تحولاتی جدید در این كشور حكایت می كند. 

علاوه بر بیماری حسنی مبارك كه خود زمینه ساز گمانه زنی ها در باره آینده ساختار قدرت سیاسی در مصر شده است، همزمان تحولات كنونی در متن جامعه و سطوح مختلف اجتماعی و سیاسی در این كشور نیز به تحلیل های مختلف در زمینه رابطه دولت و جامعه در مصر و تاثیر پویش اجتماعی كنونی در سمت و سو بخشیدن به تحولات ساختار سیاسی در این كشور دامن زده است. 

بسیاری حسنی مبارك رئیس جمهور مصر را به عنوان رئیس جمهور تمام شده در این كشور تلقی می كنند. این قضاوت درباره رئیس جمهوری مصر نه تنها به اعتبار كهولت سن و بیماری سخت وی كه توان ادامه حكومت را با قدرت گذشته از وی سلب كرده است، بلكه به علت شكل گیری موج گسترده ای از اعتراضات و مخالفت ها در متن جامعه و نیز در سطح نیروهای فعال سیاسی در مصر است كه بیشتر تحلیلگران و كارشناسان امور سیاسی در منطقه خاورمیانه را به این جمع بندی رسانده كه مصر آبستن حوادث و تحولات جدیدی است؛ به طوری كه در خبرها نیز اعلام شده قطار هواداران تغییر در مصر هر روز تعداد بیشتری از مسافران را سوار می كند. 

تعداد امضا كنندگان طومار درخواست برای تغییر كه محمد البرادعی ، مدیركل سابق آژانس بین المللی انرژی اتمی و سیاست مدار برجسته كنونی مصر آن را هدایت می كند، ظاهرا از مرز 250 هزار نفر آن هم تنها در چند روز، گذشته است و این روند با سرعت ادامه دارد. 

محمد البرادعی اعلام كرده است كه اگر تعداد امضاء كنندگان این طومار به یك میلیون نفر برسد به درخواست شهروندان مصری برای شركت در انتخابات ریاست جمهوری سال 2011 پاسخ مثبت خواهد داد. 

اگرچه هنوز در مسیر شركت البرادعی در انتخابات ریاست جمهوری آینده در مصر ابهامات و موانع قانونی زیادی وجود دارد، با وجود این فراهم شدن زمینه برای حضور وی در انتخابات و اعلام آمادگی او برای شركت در رقابت های انتخاباتی خود به عامل فشار سنگینی برحكومت كنونی مصر بدل خواهد شد كه در كنار فشار ناشی از حضور احزاب مخالفی همچون جنبش اخوان المسلمین و حزب مخالف الوفد كه به تازگی ائتلاف جدیدی را شكل داده اند، فشار بر حكومت حسنی مبارك را بیش از پیش افزایش خواهد داد.

البته رژیم حاكم بر مصر تاكنون كوشیده است، با استفاده از ابزار های سركوب و ایجاد محدودیت برای احزاب و شخصیت های مخالف از میزان تهدید ناشی از حضور این احزاب در صحنه سیاسی مصر بكاهد، چنانكه از اردیبهشت گذشته، رژیم مصر در واكنش به تشدید مخالفت ها قانون وضعیت فوق العاده در این كشور را كه از دوران به قدرت رسیدن حسنی مبارك در سال 1981 ادامه داشته است، بار دیگر تمدید كرد.

با وجود این به نظر می رسد تحولات كنونی در مصر بیش از آن كه زمامداران قاهره تصور می كنند، از میزان تاثیر گذاری چنین قوانین و تصمیمات محدود كننده ای كاسته است. 

گسترش اعتراضات در متن جامعه و سطوح مختلف اجتماعی، درخواست برای تغییر را به خواسته ای عمومی در مصر بدل كرده است. 

مشكلات عدیده اقتصادی و معیشتی همچون بیكاری و تورم دو رقمی منابع محدود مالی و آمار بیش از بیست درصدی جمعیت زیر فقر در مصر در كنار بخش نسبتا گسترده طبقه متوسط با مطالبات و درخواست های معطوف به تغییر در مجموع شرایطی را بوجود آورده است كه ادامه حكومت مبارك و مهم تر از آن ادامه حكومت به شیوه گذشته را برای جانشینان احتمالی حسنی مبارك نیز بسیار مشكل كرده است.

جدید ترین آمارهای اعلام شده از وضعیت كلی فقر در كشورهای عربی حكایت از آن دارد كه در مصر كه بزرگترین كشور عربی از نظر جمعیتی به شمار می رود، 46 درصد مردم از دسترسی به غذای كافی محرومند و زنان با 35 درصد و كودكان با 53 درصد كل جمعیت گرسنگان، بیشترین قربانیان این پدیده شوم اجتماعی در مصر را تشكیل می دهند. 

این در حالی است كه ساختار اقتصادی ضعیف مصر و سیاست های ناكارآمد دولت امكان و فرصت هرگونه تغییری در جهت مطلوب را در مصر از بین برده است. 

مجموعه این تحولات چالش برخورد جامعه با حكومت را در مصر بیش از پیش برجسته كرده است، چنانكه اكنون بسیاری امسال و سال آینده را به عنوان سالی سرنوشت ساز در فضای سیاسی مصر ارزیابی می كنند. 

وضعیتی كه چگونگی مواجهه با آن را نه تنها برای رژیم حاكم بر مصر بسیار دشوار كرده است، بلكه به تبع آن حامیان سنتی حكومت حاكم بر مصر به ویژه آمریكا را نیز در وضعیتی دشوار قرار داده است كه چگونه باید با شرایط و تحولات آینده در مصر تعامل كند ، چه اینكه ادامه حكومت به شیوه كنونی و نیز بروز هرگونه تغییر در وضعیت سیاسی مصر، آمریكا و غرب را در وضعیتی پیچیده قرار خواهد داد كه مجبور است تا هزینه های پیش بینی ناپذیر هرگونه رابطه ای را با وضعیت ثبات و تغییر در مصر تحمل كند.